Katakumby Sw. Kaliksta - Krypta Papiezy

KRYPTA PAPIEŻY

La Cripta dei Papi
© Pontificia Commissione di Archeologia Sacra

Jest to najważniejsze i najbardziej uświęcone miejsce w tych katakumbach, odkryte przez słynnego archeologa Giovanni Battista de Rossi w 1854 r., i nazwane przez niego "małym Watykanem, głównym pomnikiem wszystkich nekropolii chrześcijańskich". Jego początki - jako prywatnej niszy nagrobnej datuje się na koniec II w. Kiedy teren ten został darowany Kościołowi rzymskiemu, nisza została przebudowana i przekształcona w kryptę i stała się miejscem grzebalnym Papieży w III wieku. Krypta w kształcie prostokątnym, mieści cztery nisze na sarkofagi i sześć wnęk grobowcowych w obu ścianach, czyli łącznie szesnaście grobów oraz jeden grób monumentalny w ścianie frontowej krypty.
W krypcie tej było pochowanych 9 papieży i 8 biskupów z III wieku. Na ścianach są umocowane oryginalne płyty: połupane i niekompletne pięciu papieży. Ich imiona, stosownie do urzędowego sposobu stosowanego w Kościele w tym czasie, pisano w języku greckim. Na czterech płytach, obok imienia papieża, dodany jest tytuł: epi(scopos) = biskup, gdyż był przełożonym Kościoła w Rzymie. Na dwóch płytach widnieje skrót MTR = męczennik, co znaczy świadek. Męczennikami nazywano chrześcijan, którzy zaświadczyli krwią swą wiarę w Chrystusa.

Imiona Papieży, wypisane na płytach są następujące:

Św. Poncjan (230-235), zginął jako męczennik na Sardynii, gdzie został zesłany i skazany na ciężkie roboty. Aby nie stwarzać trudności Kościołowi w Rzymie swoją nieodwracalną nieobecnością, wkrótce po przybyciu na wyspę, zrzekł się pontyfikatu. Prawdopodobnie niezdrowy klimat, wyczerpująca praca w kopalni i złe traktowanie przyspieszyły jeszcze jego kres. Po jego śmierci Kościół uznał go za prawdziwego męczennika. Kilka lat później doczesne szczątki papieża sprowadzono do Rzymu i pochowano u Św. Kaliksta.

Św. Antenoret (235-236),grek z pochodzenia, miał bardzo krótki pontyfikat, bo zaledwie 43 dni trwający i cały spędzony w więzieniu.

Lapide di Papa Fabiano
© Pontificia Commissione di Archeologia Sacra

Św. Fabian (236-250) rzymianin, wybrany na papieża po śmierci Antenoreta. Jego posługa przypada na okres religijnego pokoju. Był wielkim organizatorem Kościoła w Rzymie. Podzielił miasto na siedem okręgów kościelnych, nadając każdemu "tytuł" (parafia), przydzielając kler oraz katakumby (cmentarz). Zginął, ścięty podczas prześladowania za cesarza Decjusza.

Św. Lucjusz I (253-254). Jego pontyfikat był krótki, trwający zaledwie osiem miesięcy, przeżyte po części na wygnaniu w Civitavecchia.

Św. Eutychian (275-283), pochodził z Luni w Ligurii, był ostatnim z dziewięciu papieży pochowanym w tej krypcie.

Papież Męczennik Sykstus II (257-258), nazwany przez św. Cypriana "kapłanem dobrym i łagodnym". Jest on niewątpliwie najznamienitszym męczennikiem w katakumbach. Przewodniczył liturgii właśnie na tym cmentarzu, podczas której został napadnięty znienacka przez żołnierzy cesarza Waleriana 6 sierpnia 258 r. i na miejscu ścięty tego samego dnia wraz z czterema diakonami.

Utwory liryczne Papieża Damazego

Na prawej ścianie Krypty Papieży zachowały się, złączone w jedno, dwa oryginalne fragmenty pierwszego utworu lirycznego św. Damazego, dedykowanego papieżowi Sykstusowi II dla uczczenia jego chwalebnego męczeństwa.

"W czasie, kiedy miecz (prześladowanie)
przeszył serce matki (Kościoła),
ja (Sykstus II), tu złożony, jako pasterz (papież)
nauczałem Słowa Bożego (Pismo św.).
Gdy w tym znienacka wpadają żołnierze
I zrzucają mnie z katedry (biskupiej).
Wierni kładą swe karki pod miecz
(tzn. wierni próbowali ratować papieża nawet za cenę życia).
Ale jak tylko Pasterz się spostrzegł,
że chciano do pozbawić palmy (męczeństwa)
złożył jako pierwszy w ofierze samego siebie, swą głowę
nie zezwalając, by szaleństwo (pogan)
wyrządziło krzywdę innym.
Chrystus, który rozdziela nagrody,
objawi zasługę Pasterza,
i nietkniętą liczbę trzody".

Inni papieże pochowani w Krypcie to: Stefan I (254-257), św. Dionizy(259-268) i św. Feliks I (269-274), których płyty nagrobne nie zostały odnalezione.

W IV wieku, papież św. Damazy, pobożny czciciel Męczenników, przekształcił Kryptę w miejsce kultu. Polecił umieścić w niej ołtarz, z którego zachowała się do dzisiaj tylko marmurowa podbudowa. W suficie otwarto dwa świetliki a wewnątrz postawiono kolumny podtrzymujące architraw, do którego przymocowano lampy i krzyże ku czci Męczenników.
Bardzo interesująca ze względów historycznych jest oryginalna płyta nagrobna, której znaczna część przechowuje się przed grobem papieża Sykstusa II. Wykonana z marmuru na polecenie papieża św. Damazego, zawiera wyryty inny jego utwór liryczny, pisany heksametrem łacińskim, który upamiętnia męczenników i wiernych pochowanych w Krypcie i na całym cmentarzu:

"Jeśli go szukasz, wiedz, że tu spoczywa złączony zastęp Błogosławionych.
Szacowne groby przechowują ciała Świętych,
ale boskie niebo porwało dla siebie ich wybrane dusze.
Tu spoczywają towarzysze Sykstusa,
którzy wznoszą trofea zdobyte na wrogu.
Tu zaś grupa starców, którzy strzegą ołtarzy Chrystusa,
tutaj biskup, który żył w okresie długiego pokoju;
tu znów wyznawcy (wiary) przybyli z Grecji;
tutaj młodzieńcy, chłopcy i starsi
wraz z ich niewinnymi potomkami,
którzy woleli zachować ich czystość dziewiczą.
Tutaj, także i ja, Damazy, wyznaję to, że chciałem być pochowany,
ale lękałem się, by nie zakłócić spokoju świętym prochom Błogosławionych".

Particolare del carme damasiano: 'Hic congesta iacet'

"Towarzysze Sykstusa" - to czterej diakoni: January, Magnus, Wincenty i Stefan, którzy wraz z nim ponieśli śmierć męczeńską. "Grupa starców", którzy strzegą ołtarzy Chrystusa, to oczywiście papieże spoczywający na cmentarzu. Wyrażenie: "biskup, który żył w okresie długiego pokoju" odnosi się do papieża, który żył przed okresem wielkich prześladowań rozgorzałych za cesarzy Dioklecjana i Galeriusza przy końcu III i w pierwszych latach IV w: czyli papież Fabian, bądź Dionizy lub Eutychian. "Święci wyznawcy przybyli z Grecji" - to prawdopodobnie grupa męczenników: Hipolit, Paulin, Adria, Euzebiusz, Maria i Marceli, którzy zostali pogrzebani w tym kompleksie cmentarnym.

Przez jedno wąskie przejście, jakie się otwiera po lewej ścianie Krypty Papieży, dochodzi się do