OPIS


Katakumby mają kształt podziemnych tuneli, przypominających prawdziwe labirynty i łącznie mogą mieć kilka kilometrów długo¶ci. W tufowych ¶cianach tego splątanego systemu korytarzy drążono całe ciągi prostokątnych wnęk, zwanych "loculi", o różnych wymiarach, w których mogło być złożone ciało tylko jednego zmarłego, ale nierzadko się zdarzało, że chowano dwóch i więcej zmarłych.

Sposób grzebania pierwszych chrze¶cijan był nizwykle prosty i ubogi. Na wzór Chrystusa ciało owijano w prze¶cieradło lub całun, bez trumny. Wnęki zamykano płytami marmurowymi, czę¶ciej jednak zamurowywano je, używając cegieł i zaprawy murarskiej. Na płycie marmurowej często umieszczano imię zmarłego z jakim¶ symbolem chrze¶cijańskim i życzeniem pokoju w niebie. Często też obok grobu umieszczano oliwne lampki lub naczynia z wonno¶ciami.

Usytuowanie owych wnęk rzędami jedne nad drugimi, groby te czyniły wrażenie obszernego dormitorium, zwanego cmentarzem, (termin pochodzenia greckiego oznaczał "miejsce spoczynku"). Także i w ten sposób chrze¶cijanie pragnęli wyrażać swoją wiarę w zmartwychwstanie ciał. Oprócz owych wnęk były także inne kształty grobów: arcosolium, forma, sarkofag, nyża nagrobna, krypta.

Arcosolium - rodzaj grobu typowy dla wieku IV. Jest to nisza, znacznie większych rozmiarów, o łukowym sklepieniu. Płyta marmurowa była umieszczana w pozycji poziomej. Arcosolium służyło przeważnie jako grób rodzinny.

Sarkofag - jest rodzajem trumny z marmuru, przeważnie zdobiony płaskorzeĽbami i inskrypcjami.

Forma - grób wykuty w podłodze krypty, w nyże nagrobnej lub w korytarzu.

Nyża nagrobna - (cubiculum - oznacza mieszkanie), były to rzeczywi¶cie niewielkie mieszkanka, prawdziwe groby rodzinne, z możliwo¶cią wykuwania większej ilo¶ci wnęk. Używanie grobów rodzinnych nie było wyłącznie przywilejem rodzin zamożnych. Nyże i acrosolia były często zdobione freskami o tematyce biblijnej, przywołującej tematy Chrztu ¶w., Eucharystii, Zmartwyschwstania, przedstawionego w cyklu Jonasza.

Krypta - większe pomieszczenie grzebalne. Za czasów papieża ¶w. Damazego wiele grobów męczeników przekształcono w krypty, czyli małe ko¶cioły podziemne, ozdobione malowidłami, mozaikami i innymi dekoracjami.

Budowa katakumb stanowiła wyłączne zadanie wyspecjalizowanego stowarzyszenia pracowników zwanych "fossori" czyli grabarze. Drążyli oni jeden po drugim podziemne korytarze przy słabym ¶wietle lamp, a do wynoszenia urobku na powierzchnię ziemi używali koszy lub worków, dobywając je przez ¶wietliki wykuwane w sklepieniach krypt, nyż, bądĽ wzdłuż korytarzy. ¦wietliki byly rodzajem szybów kopalnianych, które wychodziły na powierzchnię. Kiedy prace kończono, ¶wietliki pozostawiano otwarte, przez nie wchodziło ¶wiatło i ¶wieże powietrze i służyły one jako kanały wentylacyjne.

Pierwsi chrze¶cijanie nie używali terminu "katakumby". Słowo to pochodzenia greckiego oznaczało "wydrążenie, jama". Rzymianie stosowali tę nazwę do jednej miejscowo¶ci przy Via Appia, gdzie znajdowały się doły, do których wywożono bloki tufu. W pobliżu tego miejsca wykopano Katakumby ¦w. Sebastiana. W wieku IX nazwa katakumby została rozszerzona na wszystkie cmentarze o znaczeniu cmentarzy podziemnych.



Wprowadzenie Historia Opis Symbole
Znaczenie
Informacja