Po połowie II wieku, wzdłuż Via Appia powstały Krypty Lucyny. Imię Lucyna znane jest z biografii papieża św. Korneliusza zamieszczonej w Liber Pontificalis: "Błogosławiona Lucyna z pomocą niektórych duchownych zabrała w nocy zwłoki Papieża Korneliusza, aby je pochować w krypcie wydrążonej w swojej posiadłości na Cmentarzu Kaliksta przy Via Appia, 14 września".
Krypty są uformowane z dwóch podziemnych sal alfa i beta,
niewielkich pomieszczeń służących na chowanie zmarłych, zawierających nisze,
skomunikowane między sobą korytarzami a na zewnątrz dwiema klatkami schodowymi.
W IV wieku krypty te zostały połączone z Cmentarzem Kaliksta korytarzem, który
pozwalał pielgrzymom odwiedzającym krypty Papieży i św. Cecylii przechodzić
bezpośrednio przez Rejon Papieża Milcjadesa do grobu papieża Korneliusza.
Św. Korenliusz, wybrany na papieża w roku 251, po roku pontyfikatu został zesłany
na wygnanie do Civitavecchia, gdzie umarł rok później. Ze względu na
wielkie cierpienia jakie przeszedł uznany został za męczennika i tak go nazywał
przy różnych okazjach św. Cyprian. Kościół w Rzymie obchodził
jego wspomnienie 14 września, czyli w dniu złożenia do grobu jego zwłok na cmentarzu
św. Kaliksta. Jego grób stał się celem nieustannych pielgrzymek i świadectwem
kwitnącego kultu męczenników w Rzymie.
![]() |
|
Lapide Cornelius Martyr |
Ciało św. Korneliusza złożono w obszernej czworokątnej wnęce w sali alfa,
przed którą umieszczono marmurową płytę z wyrytym na niej napisem:
| "CORNELIVS · MARTYR · EP (iscopus)" |
| "Korneliusz, biskup męczennik". |
Na lewej ścianie grobu są namalowani święci: Sykstus II i Optatus. Po prawej
stronie jest okrągły stół, który służył do stawiania lamp oliwnych
palonych ku czci papieża męczennika. W górnej części tej ściany widnieją
postaci świętych Korneliusza Papieża i Cypriana, biskupa Kartaginy (męczennika
z okresu prześladowań cesarza Waleriana w roku 258).
Cztery postaci mają głowy otoczone aureolą, ubrani w szaty pontyfikalne i w lewej ręce trzymają księgę (Ewangelię) zdobną w szlachetne kamienie. Powyżej grobu papieża Korneliusza znajduje się część płyty, na której zostały wyryte wiersze papieża Damazego, przez niego napisane z okazji budowy klatki schodowej, która prowadzi do krypty i z okazji otwarcia podwójnego świetlika. Papież podkreśla, że zlecił te prace, skłoniony osobistą troską o groby męczenników i wzywa wiernych do modlitwy za niego, schorowanego i dręczonego wieloma zmartwieniami.
W tych kryptach znajduje się jedna nisza bogata w malowidła z końca II wieku ze scenami chrztu Jezusa Chrystusa, Daniela w jaskini lwów, dwie postaci Dobrego Pasterza i tyluż orantek osłoniętych welonami oraz cykl Jonasza. Tu też znajdują się słynne ryby eucharystyczne: dwie ryby i na przeciw każdej kosz z chlebami oraz kielich napełniony czerwonym winem. Symbolizują Eucharystię.