Nie mogąc otwarcie wyznawać swej wiary, chrze¶cijanie posługiwali się symbolami, które malowali na ¶cianach katakumb, czę¶ciej jeszcze żłobili na plytach marmurowych, które zakrywały groby.
Podobnie jak ludy starożytne, również i chrze¶cijanie byli miło¶nikami symboli. Przez "symbol" rozumie się jaki¶ konkretny znak lub postać, które zgodnie z intencją autora przywołują jaką¶ ideę lub rzeczywisto¶ć duchową. Główne symbole to: Dobry Pasterz, orant, monogram Chrystusa i ryba.
Dobry Pasterz z owieczką na ramionach, oznacza Chrystusa Zbawiciela i duszę, którą On zbawił. Symbol ten często występuje na freskach, w płaskorzeĽbach na sarkofagach, statuach i nierzadko żłobiono go na grobach.
Orant - postać z rozłożonymi ramionami, symbolizuje duszę, która żyje już w pokoju Bożym.
Monogram Chrystusa (XP) jest złożony z dwóch liter alfabetu greckiego X (Chi) i P (ro), splecionych razem. Są to dwie pierwsze litery greckiego imienia "Christós", czyli Chrystus. Ten monogram umieszczony na grobie wskazywał, że zmarły był chrze¶cijaninem.
Ryba. W języku greckim nazywa się IXOYC (ichtůs). W układzie pionowym litery tego wyrazu tworzą akrostych: Iesůs Christós Theóu Uiós Sotér = Jezus Chrystus Syn Boży Zbawca. Akrostych, termin grecki na okre¶lenie tekstu, którego poszczególny werset lub akapit rozpoczyna się jaką¶ literą alfabetu. Symbol ryby występuje do¶ć cząsto i stanowi emblemat i streszczenie wiary chrze¶cijańskiej.
Inne symbole to: gołąb, Alfa i Omega (A - W), kotwica, feniks i inne.
Gołąb z gałązką oliwną w dziobie jest symbolem duszy w pokoju Bożym.
Alfa i Omega - pierwsza i ostatnia litera alfabetu greckiego, oznaczają, że Chrystus jest początkiem i końcem wszystkich rzeczy.
Kotwica jest symbolem zbawienia i oznacza, że dusza szczę¶liwie dotarła do portu wieczno¶ci.
Feniks - mityczny ptak z Arabii, który zgodnie z wierzeniem starożytnych, po kilku wiekach ożyje z popiołów, jest więc symbolem zmartwychwstania.
Groby męczenników, nyże nagrobne, arcosolia mogły być niekiedy zdobione malowidłami wykonywanymi techiką al fresco, przedstawiającymi sceny biblijne ze Starego i Nowego Testamentu, niektóre z nich o ¶ci¶le symbolicznym znaczeniu.
Symbole i freski stanowią jakby Ewangelię w miniaturze, jakby streszczenie
wiary chrze¶cijańskiej.